Oefening Zelf- en peerevaluatie

De leerling peilt voor zichzelf waar hij staat. Deze zelfevaluatie dient als bron voor de verdere ontwikkeling. Leerlingen leren hun eigen kwaliteiten en vooruitgang beoordelen en hun leerproces in handen nemen. Bij peerevaluatie beoordelen klasgenoten elkaars werk. Het gaat dan niet alleen om de uiteindelijk evaluatie (product), maar ook om het ondersteunen van het leerproces van een klasgenoot (proces). Met peerevaluatie worden de leerlingen maximaal betrokken bij het evaluatieproces.

Materiaal

Evaluatiefiches vooraf opgesteld door de leerkracht of samen met de leerlingen.

Aan de slag {.main}

Bepaal de evaluatiecriteria. Je kan dit zelf doen of samen met de leerlingen.

Als je dit samen met de leerlingen doet:

• Leg dan aan hun uit dat ze zo beter weten op wat ze moeten letten bij het maken van een opdracht, een toets, een project, een presentatie …
• Laat hen brainstormen in kleine groepjes over de kenmerken die bepalen of een opdracht, toets, taak of … en het proces geslaagd zijn. Volgende vraagjes kunnen hierbij helpen:
  • Wat moet je weten en kunnen om …?
  • Wat wil je leren over … (zowel inhoud als proces)?
  • Wat is belangrijk om …?
  • Wat is belangrijk als je een verslag maakt over …?
  • Wat is belangrijk bij een mondelinge presentatie …?
  • Waar moet je op letten om …?
  • Als jij leerkracht ben, waar zou jij dan op letten?
  • Wanneer is het voor jou geslaagd?
    Laat je leerlingen oplossingen bedenken en delen met de klas. Schrijf alle ideeën op bord en vraag door tot de leerlingen geen nieuwe suggesties meer hebben.
    Laat je leerlingen de opgesomde criteria in groepjes clusteren. Maak een checklist van de overgebleven criteria.
    Bepaal samen of ieder criterium dezelfde aandacht verdient of dat er zijn die meer of minder doorwegen bij het beoordelen. Geef rode en groene stickertjes aan de leerlingen. Laat hun naam of initialen erop noteren. Laat ze stickertjes kleven op het bord of de flap met criteria. 3 groene bolletjes = zeer belangrijk, 2 groene bolletjes = erg belangrijk, 1 groen bolletje = belangrijk. De leerlingen mogen ook één criterium aanduiden waarop ze liever niet geëvalueerd worden. Ze verantwoorden ook waarom.
    Verdeel een vrij stuk van de vloer in 3 vakken. Overloop de verschillende evaluatiecriteria en vraag aan de leerlingen wie welk criterium mag beoordelen: de leerkracht (ga in het eerste vak staan), de medeleerlingen (ga in het derde vak staan) of beide (ga in het midden staan).
    De leerlingen maken toetsen, taken, werken een project uit, werken samen, doen een presentatie … De leerlingen beoordelen nadien hun eigen werk aan de hand van de vooropgestelde evaluatiecriteria. Dit kan gaan over een afgewerkt product, het samenwerken in groep, het afgelegde proces … Of in het geval van peerevaluatie beoordelen ze elkaars werk.

Je kan de evaluatie op 2 manieren vormgeven. Je kan de leerling schriftelijk zijn fiche laten invullen. Of je kan de fiche ook samen mondeling overlopen.

Bespreek met de leerlingen hoe je de zelfevaluatie gaat meenemen in bijvoorbeeld het rapport, portfolio …

Tips

Las een testperiode in. Laat je leerlingen een opdracht, een toets, een presentatie, een samenwerking … evalueren. Vinden de leerlingen de criteria toepasbaar? Ontbreken er nog?

Je kan er ook voor kiezen dat jij samen met de leerling de evaluatie maakt. Je legt daarbij de ideeën van jou en de leerling naast elkaar en overloopt deze samen.

Aandachtspunten

Las eerst een fase in waarin leerlingen leren omgaan met deze vorm van evalueren. Het is niet denkbeeldig dat in een beginfase van peerevaluatie sociale relaties gaan meespelen in het toekennen van een beoordeling. Het is dan ook uitermate belangrijk en noodzakelijk om tijdens het geven van feedback steeds terug te grijpen naar de essentie van de vooropgestelde evaluatiecriteria en leerlingen hun beoordeling te laten funderen op basis van deze criteria.

Bouw peerevaluatie geleidelijk aan op. Laat leerlingen eerst wat wennen door ze in de klas feedback te laten geven op het eigen werk en het werk van anderen. Zo kunnen je leerlingen vertrouwd raken met hun betrokkenheid in evaluatie.

Bron

Verstraete, E. e.a. Coachingspakket breed evalueren ‘Zie je wat ik kan?!’ . Steunpunt Diversiteit en Leren. In opdracht van de Proeftuinen en in samenwerking met RVO Society.